Je bent boventallig verklaard. Dat klinkt definitief, maar dat is het niet. Boventallig betekent dat je functie vervalt, niet dat je ontslagen bent. Je dienstverband blijft gewoon bestaan. En je werkgever mag je niet zomaar de deur wijzen.

Dit zijn de belangrijkste punten:

• De ontslagvolgorde moet kloppen. Je werkgever bepaalt niet zelf wie er uit moet. Daar zijn strikte regels voor. Klopt het niet? Dan hoef je helemaal niet weg.
• Je werkgever moet eerst zoeken naar een andere passende functie voor jou.
• De meeste boventalligverklaringen eindigen in een beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst (VSO). Teken daar niet zomaar voor.
• Bij ziekte of zwangerschap heb je extra ontslagbescherming.
• Je hebt altijd recht op minimaal de transitievergoeding.

1. Niet in paniek raken

Boventallig is niet hetzelfde als ontslagen. Je dienstverband loopt door. Je hebt tijd om na te denken en je positie te bepalen.

2. Neem niet zelf ontslag

Als je zelf ontslag neemt, verlies je je recht op een transitievergoeding en een WW-uitkering. Hoe rot de situatie ook voelt: leun achterover en laat het initiatief bij je werkgever.

3. Teken niets zonder juridisch advies

Je werkgever legt je een VSO voor? Zeg: “Ik win juridisch advies in.” Die ene zin doet wonderen. Je laat zien dat je serieus bent en niet overhaast tekent.

4. Laat het afspiegelingsbeginsel controleren

Dit is je eerste check. Is de ontslagvolgorde juist toegepast? Ben jij terecht als boventallige aangewezen? Een fout in de afspiegeling kan je hele positie veranderen.

5. Laat de VSO en het sociaal plan checken

Werkgevers vergoeden vaak de kosten van juridische controle. Maak daar gebruik van. Fouten in de berekening van de ontslagvergoeding of een verkeerde opzegtermijn komen vaker voor dan je denkt.

6. Documenteer alles

Bewaar alle brieven, mails, gespreksverslagen en het sociaal plan (als die er is). Je hebt dit nodig als je wilt onderhandelen of bezwaar wilt maken.

7. Schakel een arbeidsjurist in

Dit doe je waarschijnlijk voor het eerst. De specialisten van Onbezorgd Ontslag doen dit dagelijks. Een arbeidsjurist brengt je positie in kaart, controleert de VSO en onderhandelt namens jou over betere voorwaarden. Zo weet je zeker dat je krijgt waar je recht op hebt.

Hierna leggen we de belangrijkste onderwerpen uit: wat boventalligheid precies inhoudt, welke rechten je hebt en wat er speelt bij ziekte, zwangerschap of als je functie verdwijnt maar het werk terugkomt.

Boventallig verklaard worden betekent dat je functie verdwijnt. Dat kan komen door een reorganisatie, fusie, automatisering of kostenbesparing. Het heeft niets te maken met hoe je functioneert. Het gaat om je functie, niet om jou als persoon.

Dat is een belangrijk verschil. Bij disfunctioneren gaat het over jouw prestaties. Bij boventalligheid gaat het over de organisatie. Jouw werkgever heeft besloten dat bepaalde functies niet meer nodig zijn. Jij bent daar de dupe van, dat is balen, maar het ligt niet aan jou.

Controleer eerst of je terecht boventallig bent

Bij een reorganisatie mag je werkgever niet zelf kiezen wie eruit moet. De ontslagvolgorde wordt bepaald door het afspiegelingsbeginsel. Kort gezegd werkt dat zo: werknemers met uitwisselbare functies worden ingedeeld in leeftijdsgroepen. Binnen elke groep komt de werknemer met het kortste dienstverband als eerste in aanmerking voor ontslag.

Dit gaat in de praktijk regelmatig mis. Werkgevers maken fouten bij het vaststellen van uitwisselbare functies of passen de berekening verkeerd toe. Laat daarom altijd controleren of het afspiegelingsbeginsel in jouw geval klopt. Is het verkeerd toegepast? Dan kun je je boventalligverklaring aanvechten. En dan hoef je helemaal niet naar herplaatsing of ontslag te kijken.

Meer weten over het afspiegelingsbeginsel en de ontslagprocedure bij boventalligheid? Lees ons artikel over de ontslagprocedure via het UWV.

Je werkgever moet zoeken naar ander werk

Ben je terecht boventallig verklaard? Dan mag je werkgever nog steeds niet meteen overgaan tot ontslag. Hij is verplicht om serieus te onderzoeken of er een andere passende functie voor je is, binnen de organisatie. Zo nodig met scholing. Dit heet de herplaatsingsplicht.

Een functie is passend als die aansluit bij je opleiding, ervaring en vaardigheden. Ook het salaris en de reistijd spelen mee. Pas als er echt geen passende functie is, mag je werkgever een ontslagprocedure starten.

Let op: weiger niet zomaar een aangeboden functie. Als je onterecht weigert, kun je je recht op een transitievergoeding verliezen. Twijfel je of een functie echt passend is? Laat je adviseren.

In de praktijk eindigen de meeste boventalligverklaringen niet bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), maar aan de onderhandelingstafel. Je werkgever biedt je een vaststellingsovereenkomst (VSO) aan. Dat is ontslag met wederzijds goedvinden.

Werkgevers kiezen hier vaak voor omdat de UWV-route onzeker, tijdrovend en kostbaar is. Dat geeft jou onderhandelingsruimte. Je hoeft niet akkoord te gaan met het eerste aanbod.

Is er een sociaal plan? Dan staan daarin de afspraken over je ontslagvergoeding, herplaatsing en begeleiding. Lees het goed door en laat het checken. Je bent niet per se gebonden aan het sociaal plan, zeker niet als het eenzijdig door je werkgever is opgesteld. Je leest hier meer over in ons artikel ‘7 punten die je moet weten over een sociaal plan’.

Na ondertekening van een VSO heb je altijd 14 dagen bedenktijd. Maar beter is het om de VSO vooraf te laten controleren. Dat voorkomt dat je iets tekent waar je spijt van krijgt.

Ben je 60-plus? Dan valt je transitievergoeding door je lange dienstverband vaak hoger uit. Lees vooral ons artikel ‘Transitievergoeding 60-plussers: hoe zit het nu echt?’. Daarnaast kennen veel sociale plannen een vrijwillige vertrekregeling met een ontslagvergoeding. Je meldt je zelf aan voor zo’n vertrekregeling. Dat kan interessant zijn als je al dicht bij je pensioen zit. Laat berekenen waar je recht op hebt.

Je functie verdwijnt, maar het werk komt terug

Dit is een situatie die we in de praktijk vaak zien: je functie wordt geschrapt, maar de werkzaamheden komen gedeeltelijk terug in een nieuwe functie. Je werkgever opent een vacature en laat je solliciteren. Klinkt logisch, maar het mag vaak niet zo.

Als je geschikt bent voor die nieuwe functie, moet je werkgever je plaatsen. Je hoeft helemaal niet te solliciteren. Dit heet ‘omgekeerd afspiegelen’: van alle geschikte kandidaten gaat degene met het langste dienstverband in zijn leeftijdsgroep voor. Je werkgever heeft hier geen keuzevrijheid.

Ben je nog niet geschikt maar kun je het met scholing worden? Dan heeft je werkgever meer ruimte om te kiezen. Maar hij moet wel onderbouwen waarom hij voor iemand anders kiest.

Hier gaat het regelmatig mis. Werkgevers die een sollicitatieprocedure optuigen terwijl ze hadden moeten plaatsen, handelen in strijd met de regels. Laat dit altijd controleren als je functie verdwijnt en er tegelijkertijd nieuwe functies worden gecreëerd.

Boventallig tijdens ziekte

Ben je ziek en word je boventallig verklaard? Dan heb je extra bescherming. Tijdens de eerste twee jaar van je ziekte geldt een opzegverbod. Je werkgever mag je in die periode niet ontslaan vanwege boventalligheid. Je functie kan wel vervallen, maar je dienstverband blijft bestaan. De re-integratie loopt gewoon door, in een andere functie of via het tweede spoor (bij een ander bedrijf).

Pas op met het tekenen van een VSO tijdens ziekte. Als zieke werknemer ben je niet beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Het UWV kan daardoor je WW-uitkering of Ziektewetuitkering weigeren. Teken dus nooit een VSO tijdens ziekte zonder juridisch advies.

Boventallig tijdens zwangerschap

Ook tijdens zwangerschap geldt een opzegverbod. Je werkgever mag je niet ontslaan tijdens je zwangerschap, het bevallingsverlof en de zes weken daarna. Je functie kan wel vervallen, maar je ontslag moet wachten. Je dienstverband en je salaris lopen door.

De enige uitzondering is als de hele onderneming of de hele afdeling sluit. In alle andere gevallen ben je beschermd.

Boventallig verklaard worden is een ingrijpende ervaring. Maar je hebt meer rechten en meer onderhandelingsruimte dan je denkt. De sleutel: handel niet overhaast, laat alles controleren en schakel hulp in.

Wij nemen het zware werk van je over. We checken je VSO, controleren het afspiegelingsbeginsel en onderhandelen over een betere regeling.

Jij de rust, wij de rest.