Exit mediation: van conflict naar vaststellingsovereenkomst

Met exit mediation houd je zelf een vinger in de pap bij je eigen vertrek, en dat is een groot verschil met andere ontslagroutes waar je vaak machteloos staat. Dit zijn voor jou de zeven concrete voordelen waar je echt iets aan hebt:

1. Je beslist zelf mee over je ontslagdatum en de hoogte van je vergoeding, in plaats van dit aan een rechter over te laten.
2. Je blijft aan het stuur van je eigen ontslag door actief deel te nemen aan de onderhandelingen.
3. Je voorkomt een stressvolle rechtszaak waarvan de uitkomst onzeker is.
4. Je hebt binnen enkele weken duidelijkheid, terwijl een rechtszaak maanden kan duren.
5. Je vergroot de kans op een positieve referentie van je werkgever, wat waardevol is voor toekomstige sollicitaties.
6. Je houdt de details van je vertrek vertrouwelijk, omdat mediation niet openbaar is zoals een rechtszaak.
7. Je neemt op goede voet afscheid van je werkgever, wat vooral belangrijk is als je in dezelfde branche blijft werken.

Exit mediation klinkt misschien als de ideale oplossing, en dat snap ik. Maar er zitten gevaarlijke adders onder het gras die je financieel flink kunnen schaden. Let op deze zeven valkuilen:

1. De mediator behartigt niet jouw belangen maar is neutraal. Dit betekent dat je zelf je belangen moet verdedigen of – veel beter – een eigen jurist moet inschakelen.
2. Je werkgever heeft altijd juridische bijstand, terwijl jij dit misschien niet hebt. Deze ongelijke verhouding kan leiden tot een slechtere deal voor jou.
3. Je kunt onder tijdsdruk komen te staan, vooral als je werkgever snel resultaat wil. Hierdoor neem je mogelijk overhaaste beslissingen die je later betreurt.
4. Je kunt emotioneel zwaar belast raken tijdens exit mediation. Het onderhandelen over het einde van je dienstverband is een ingrijpende gebeurtenis die gepaard kan gaan met gevoelens van stress en onzekerheid, wat je oordeelsvermogen kan beïnvloeden.
5. Je moet bereid zijn water bij de wijn te doen, anders loopt de mediation vast. Niet elke eis kun je doorzetten.
6. Je werkgever kan op elk moment de mediation stoppen en alsnog kiezen voor een formele ontslagroute.
7. Je hebt geen garantie op een bevredigende uitkomst, ook al is exit mediation vaak succesvol. Het kan zijn dat je werkgever onvoldoende bereid is tot concessies, waardoor je alsnog
8. wordt geconfronteerd met een formele ontslagroute zoals ontbinding via de rechter. Dit kan frustratie en vertraging opleveren.

Exit mediation werkt alleen als zowel jij als je werkgever constructief willen onderhandelen over een ontslag met wederzijds goedvinden. Het is vooral geschikt in deze situaties:

• Je hebt een arbeidsconflict dat jullie beiden niet verder willen laten escaleren. Exit mediation biedt dan een uitweg zonder dat de spanningen verder oplopen.
• Je wilt zelf meepraten over de voorwaarden van je ontslag, zoals de einddatum en de hoogte van de ontslagvergoeding.
• Je zoekt snel duidelijkheid over je rechtspositie en inkomen na ontslag, zonder lange onzekerheid.
• Je wilt voorkomen dat je ontslagzaak in de publiciteit komt, bijvoorbeeld via een rechtszaak.
• Je hebt in de toekomst nog met je werkgever te maken en wilt daarom op goede voet uit elkaar gaan.

Exit mediation is niet geschikt als je werkgever uit is op een conflictueuze beëindiging. In dat geval moet je andere wegen bewandelen.

Belangrijk: je kunt ook zonder mediator een vaststellingsovereenkomst sluiten. Met je eigen juridisch adviseur kun je rechtstreeks met je werkgever onderhandelen over een beëindigingsovereenkomst, wat soms effectiever is.

Lees in alle gevallen onze complete beginnersgids over de vaststellingsovereenkomst. Zo voorkom je dat je voor verrassingen komt te staan.

Het concrete eindresultaat van exit mediation is een juridisch waterdichte vaststellingsovereenkomst die jouw rechten en belangen beschermt. Deze schriftelijke overeenkomst legt alle vertrekvoorwaarden vast waarover jij en je werkgever het eens zijn geworden.

De vaststellingsovereenkomst is een belangrijk document voor je financiële zekerheid en rechtspositie. Ze geeft duidelijkheid over alle afspraken en bevat de zogeheten finale kwijting, waarmee beide partijen afzien van verdere juridische stappen over zaken die voor de ondertekening speelden.

Zonder goede vaststellingsovereenkomst loop je het risico op latere discussies of zelfs rechtszaken. Met een zorgvuldig opgestelde overeenkomst sluit je dit risico uit en kun je met een gerust hart verder.

Exit mediation is dus een snelle manier om onder begeleiding je arbeidscontract te beëindigen, zoals de hiervoor genoemde voordelen en valkuilen al lieten zien. Het is een gesprek waarbij jij en je werkgever met hulp van een neutrale bemiddelaar (de mediator) samen beslissen hoe jullie uit elkaar gaan.

Bij exit mediation heb jij zelf invloed op de uitkomst, in tegenstelling tot ontslag via de rechter of het UWV waar anderen over jouw toekomst beslissen. De mediator leidt het gesprek, maar jij en je werkgever bepalen zelf wat jullie afspreken over het einde van je dienstverband.

Exit mediation is niet hetzelfde als arbeidsmediation. Arbeidsmediation is gericht op het oplossen van een conflict tussen de werkgever en de werknemer, met als doel werkzaam blijven binnen het bedrijf. Je werkt bij exit mediation niet aan herstel van de werkrelatie, maar aan een vaststellingsovereenkomst voor een positief afscheid zonder juridische nasleep. Zo kunnen jullie beiden met een schone lei verder.

Is beide niet voor jou van toepassing? Bekijk dan onze 16 tips bij arbeidsconflict voor werknemers.

Stappen in het exit mediation traject

Een exit mediation traject bestaat uit vijf concrete stappen die je helpen om tot een goede vaststellingsovereenkomst te komen:

1. Intakegesprek en kennismaking met de mediator
   De mediator voert een intakegesprek met jou en je werkgever, meestal apart van elkaar. In dit gesprek legt de mediator uit wat mediation inhoudt en kun jij jouw kant van het verhaal vertellen.
2. Ondertekenen mediationovereenkomst
   Ga je samen met je werkgever akkoord met de mediation? Dan sluiten jullie een mediationovereenkomst. Daarin staat onder andere dat je vrijwillig aan de mediation deelneemt, dat alles wat tijdens de mediation wordt gezegd vertrouwelijk blijft en meestal dat de werkgever de mediator betaalt.
3. Gezamenlijke mediation bijeenkomsten
   Tijdens deze bijeenkomsten bespreken jij en je werkgever jullie belangen én bedenken jullie samen oplossingen onder leiding van de mediator. De mediator helpt hierbij met de juiste vragen en gesprekstechnieken. Soms is één gesprek genoeg, maar meestal zijn meerdere rondes nodig.
4. Oplossing bepalen
   Als alle belangen op tafel liggen, werk je samen aan passende oplossingen. De mediator controleert of deze oplossingen praktisch uitvoerbaar zijn.
5. Opstellen en ondertekenen vaststellingsovereenkomst
   Als je met je werkgever tot overeenstemming bent gekomen over de beëindigingsvoorwaarden, stelt de mediator een concept vaststellingsovereenkomst op. Deze wordt door beide partijen – en meestal hun juristen – gecontroleerd. Na eventuele aanpassingen wordt de definitieve vaststellingsovereenkomst ondertekend, waarmee de mediation is afgerond.

Rol van de exit mediator

Laten we eerlijk zijn: de exit mediator is geen vriend van jou. Hij is een neutrale gespreksleider, punt. Hij kiest geen partij en behartigt jouw belangen dus niet. Dat is simpelweg niet zijn rol.

De mediator zorgt ervoor dat jullie allebei je standpunten kunnen toelichten, bewaakt een constructieve sfeer en voorkomt dat spanningen oplopen. Ook ziet hij erop toe dat het proces eerlijk verloopt en kan suggesties doen voor oplossingen, maar de beslissingen liggen bij jou en je werkgever.

Belangrijk: voor juridisch advies heb je een eigen arbeidsjurist nodig. De mediator geeft geen juridisch advies en behartigt niet specifiek jouw belangen.

Vaststellingsovereenkomst als eindresultaat

Het eindresultaat van een succesvol exit mediation traject is de ondertekening door beide partijen van de vaststellingsovereenkomst. Hierin staan alle gemaakte afspraken, zoals:

• Datum einde dienstverband
• Opzegtermijn
• Wel of geen vrijstelling van werk tijdens opzegtermijn
• Hoogte eventuele ontslagvergoeding
• Eindafrekening vakantiedagen, bonussen, en andere emolumenten
• Outplacementtraject of scholingsbudget
• Geheimhoudingsplicht
• Wel of niet voortbestaan concurrentiebeding en relatiebeding
• Positieve referentie
• Finale kwijting

De vaststellingsovereenkomst laten controleren is een absolute must. Het is belangrijk dat de vaststellingsovereenkomst zorgvuldig en volledig is.

Hoelang duurt exit-mediationtraject?

Je wilt natuurlijk weten waar je aan toe bent: hoelang duurt zo’n exit mediation traject? Dat hangt af van hoe ingewikkeld je situatie is en of je werkgever een beetje meewerkt. Meestal ben je 3 tot 6 weken bezig vanaf het intakegesprek, al kan het soms sneller gaan of juist wat langer duren. Geen zorgen, die tijd gebruiken we om het beste resultaat voor jou te bereiken.

De snelheid van exit mediation is een groot voordeel ten opzichte van een rechtszaak die meestal een stuk langer duurt. Bovendien heb je bij een rechtszaak geen invloed op de ontslagvoorwaarden. Bij exit mediation heb je dat wel.

Een belangrijk aandachtspunt bij exit mediation is de WW-uitkering. Kom je een beëindiging van de arbeidsovereenkomst met wederzijds goedvinden overeen, dan is er risico op een WW-sanctie. Het UWV kan dan je WW-uitkering tijdelijk of blijvend, geheel of gedeeltelijk weigeren.

De reden daarvoor is dat het UWV kan oordelen dat je verwijtbaar werkloos bent geworden. Je hebt immers zelf ingestemd met je ontslag. Dit risico is te beperken door in de vaststellingsovereenkomst zorgvuldige afspraken te maken over de reden van het ontslag.

Ook is het belangrijk dat uit de vaststellingsovereenkomst blijkt dat het initiatief voor de beëindiging van de arbeidsovereenkomst van je werkgever komt. Als het lijkt alsof jij het initiatief hebt genomen, zoals bij een vrijwillig vertrek met oprotpremie, heb je sowieso geen recht op WW.

De exit mediator is vaak geen jurist, laat staan een specialist in het ontslagrecht. Het is ook niet de rol van de mediator om jou hierover te adviseren. Laat daarom de conceptversie van de vaststellingsovereenkomst altijd controleren door een arbeidsrechtjurist die gespecialiseerd is in het ontslagrecht.

Ontslagbescherming bij ziekte

Tijdens de eerste twee jaar van ziekte heb je als werknemer ontslagbescherming: er geldt dan een opzegverbod. Dit betekent dat je werkgever niet eenzijdig tot ontslag over mag gaan, behalve in uitzonderlijke gevallen zoals ontslag op staande voet. Het opzegverbod beperkt dus de mogelijkheden voor exit mediation tijdens ziekte.

De beschermingsperiode van 104 weken kan soms nog verlengd worden, bijvoorbeeld als het UWV een loonsanctie oplegt, omdat je werkgever te weinig aan re-integratie inspanningen heeft gedaan. Pas na deze verlengde periode vervalt het opzegverbod en wordt exit mediation weer een optie.

Wanneer is exit mediation tijdens ziekte mogelijk?

Je moet voldoende hersteld zijn om aan exit mediation deel te nemen. Alleen dan kun je je belangen goed behartigen en weloverwogen keuzes maken over je toekomst. Gun jezelf de tijd om eerst aan je gezondheid te werken, in overleg met je behandelaars. Begin pas met onderhandelen als je weer steviger in je schoenen staat én er concreet uitzicht op herstel is.

Wat vindt de bedrijfsarts?

De bedrijfsarts speelt een belangrijke rol bij de afweging of iemand medisch gezien in staat is om deel te nemen aan een exit mediation. De bedrijfsarts beoordeelt of de medische situatie exit mediation toelaat en of de werknemer mentaal voldoende belastbaar is voor de onderhandelingen.

Geeft de bedrijfsarts een negatief advies of is er twijfel, dan is het verstandig om het mediationtraject nog even uit te stellen. Overleg met de bedrijfsarts wanneer exit mediation wel tot de mogelijkheden behoort, met het oog op het te verwachten herstel.

Juridisch advies onontbeerlijk

Ziek zijn én dan ook nog eens onderhandelen over je ontslag? Dat is dubbel zwaar en enorm stressvol. Daarom heb je bij exit mediation tijdens ziekte absoluut een arbeidsrechtjurist nodig. De gevolgen voor uitkeringen zoals WW en WIA zijn zo complex dat ze je hoofdpijn bezorgen en kunnen je financiële toekomst maken of breken.

Een arbeidsrechtjurist adviseert je over je rechten en plichten als zieke werknemer en beoordeelt of exit mediation in jouw situatie haalbaar is. Ook zorgt de jurist ervoor dat er geen overhaaste beslissingen worden genomen en dat je belangen goed worden beschermd.

Het zal je duidelijk zijn: de vaststellingsovereenkomst bij ziekte is een mijnenveld. Wil je daar meer over weten? Lees dan het artikel: VSO na 2 jaar ziekte: kansen en valkuilen.

Voor een succesvolle exit mediation moet aan deze vijf voorwaarden worden voldaan:

• Beide partijen moeten beiden bereid zijn om in goed overleg tot een oplossing te komen (‘mediation-bereidheid’).
• Beide partijen moeten open en transparant zijn over wensen, belangen en overwegingen.
• Er moet onderling vertrouwen zijn. Destructief onderhandelen, dreigementen en ultimatums werken averechts.
• Beide partijen moeten het probleem echt willen oplossen en water bij de wijn willen doen. Een compromis is alleen mogelijk als partijen hun verlies willen nemen.
• Er mogen geen onoverkomelijke principiële geschilpunten zijn die een oplossing blokkeren.

Laten we het niet mooier maken dan het is: zonder een ervaren arbeidsjurist sta je bij exit mediation met 1-0 achter. Dit traject heeft enorme impact op jouw rechtspositie en financiële toekomst. Je baas heeft juridische hulp – zorg dat jij die ook hebt.

Een deskundige arbeidsjurist behartigt jouw belangen en zorgt voor een evenwichtige vaststellingsovereenkomst. Ook kan hij inschatten of exit mediation in jouw situatie kansrijk is, of dat procederen wellicht beter is.

Exit mediation biedt de kans om snel en discreet afscheid te nemen van je werkgever, met zelf onderhandelde voorwaarden. Maar omdat de impact op je loopbaan en inkomen groot is, is goede rechtsbijstand onmisbaar.

Heb je geen zin in slapeloze nachten? Pak dan nu de telefoon en bel een specialist van Onbezorgd Ontslag voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek. We draaien er niet omheen: een ervaren arbeidsjurist maakt écht het verschil. We bekijken jouw specifieke situatie, geven concrete antwoorden op al je vragen en maken een helder stappenplan.

Met de juiste voorbereiding stap je sterker het exit mediation traject in en krijg je een veel betere vaststellingsovereenkomst. Plan vandaag nog je gesprek.