Voordat je iets doet: zelf ontslag nemen is zelden een slimme zet. Je verliest namelijk in één klap drie dingen:

• Geen WW-uitkering. Neem je zelf ontslag, dan ben je verwijtbaar werkloos. Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) geeft je dan geen WW.
• Geen transitievergoeding. Die is er alleen als je werkgever het initiatief neemt voor je ontslag.
• Geen onderhandelingsruimte. Wie zelf weggaat, heeft niets om over te onderhandelen.

Voor werknemers met flink wat dienstjaren is dit een verlies van duizenden euro’s. Soms meer.

De route die je wel wilt heet de vaststellingsovereenkomst (VSO). Dat is ontslag met wederzijds goedvinden: jij en je werkgever maken samen afspraken over het einde van je dienstverband. Niet zelf opzeggen, geen rechtszaak, wel onderhandelen.

Als je het goed aanpakt, houd je je WW-uitkering, krijg je een ontslagvergoeding mee en regel je nog wat andere zaken die je vooruit helpen. Voor zo’n VSO moet het initiatief tot het ontslag bij je werkgever liggen. Om twee redenen.

Eén: het UWV checkt het. Ligt het initiatief formeel bij je werkgever? Dan ben je niet verwijtbaar werkloos en houd je je WW-recht. Ligt het initiatief bij jou? Dan ben je dat recht kwijt.

Twee: je werkgever beweegt pas als nietsdoen hem meer kost. Zodra jij te duidelijk laat zien dat je weg wilt, verschuift de macht. Je werkgever kan rustig achterover leunen tot jij zelf de deur achter je dichttrekt. Geen vergoeding, geen onderhandeling, niets.

Daarom moet je het omdraaien: zorg dat je werkgever liever van jou af wil dan andersom. Dat klinkt scherp. En dat is het ook. Maar het is wel hoe je een vertrek regelt zonder dat het je je WW, je transitievergoeding en je onderhandelingspositie kost.

Hier zit hem de kunst. Je moet signalen geven dat de situatie niet werkt, zonder het initiatief tot vertrek te nemen. Vier praktische tactieken.

1. Houd je kaarten tegen de borst

Wat je hardop zegt, kan tegen je worden gebruikt. Zeg dus nooit met zoveel woorden dat je weg wilt. Signaleer wel dat de samenwerking knelt. Er is een belangrijk verschil tussen een gesprek over de werksituatie en het nemen van initiatief richting vertrek.

2. Voer het gesprek over onvrede, niet over vertrek

Zeg niet ‘ik wil hier weg’. Zeg wel ‘dit werkt niet meer goed’. Bespreek concreet wat niet werkt: de samenwerking, de cultuur, je functie, het pad waar je op zit. Daarmee plaats je het probleem bij de relatie, niet bij jezelf.

3. Wees eerlijk over wat niet meer past

Veel werkgevers herkennen het signaal en komen zelf met een voorstel. Zeker als ze ook al een tijdje voelden dat het niet meer klikt. Door open te zijn over wat er aan schort, geef je je werkgever de kans om de conclusie zelf te trekken.

4. Geef het tijd

Een werkgever komt niet in één gesprek tot het besef dat een afscheid logisch is. Dat is een proces. Overdrijf het niet. Hoe meer haast jij toont, hoe sterker de positie van je werkgever wordt.

Twee grenzen die je niet wilt oversteken.

De ethische grens. Je werkt nog. Je krijgt nog steeds salaris. Je collega’s hebben recht op een fatsoenlijke collega. Je werk slechter doen, conflicten opzoeken of de boel saboteren is geen optie.

De juridische grens. Verwijtbaar gedrag (te laat komen, opdrachten weigeren, dingen laten liggen) maakt je verwijtbaar werkloos. Je werkgever zal een dossier opbouwen dat hij later tegen je gebruikt. Dan ben je net zo ver van huis als wanneer je zelf ontslag had genomen.

Wat je wel doet: eerlijk zijn over wat niet werkt. Wat je niet doet: actief schade veroorzaken om dat punt te bewijzen.

Vijf valkuilen waar wij werknemers regelmatig in zien stappen.

1. Zelf om een vaststellingsovereenkomst (VSO) vragen. Dit verzwakt je positie meteen. Je werkgever denkt: deze werknemer wil weg, ik hoef niets te bieden. Lees ook ons artikel 15 fouten bij een VSO.
2. Op papier zetten dat je weg wilt. Een mail, een appje, een gespreksverslag. Alles wat in tekst staat, kan tegen je gebruikt worden in onderhandelingen en bij de WW-toets door het UWV.
3. Ziek melden als strategie. Een ziekmelding moet echt zijn. Doe je het strategisch, dan zit je vast in re-integratie en ben je kwetsbaarder, niet sterker. Lees hierover meer in ons artikel. Ongelukkig op werk: dit zijn jouw 4 juridische opties.
4. Met collega’s delen dat je weg wilt. Het komt altijd terug. Altijd.
5. Een nieuwe baan accepteren voordat je vertrek geregeld is. Dat haalt alle urgentie bij je werkgever weg, zet jou onder tijdsdruk en je onderhandelingspositie is weg.

Wil je weg, maar je rechten niet kwijt? Dat is precies de situatie waar wij dagelijks mee werken.

Je hoeft dit niet alleen te doen. Sterker: dat moet je niet doen. Wij weten welke signalen werken, welke gesprekken je voert en op welk moment. En vooral: wij houden ons hoofd koel als jij dat even niet meer kan.

Plan een oriënterend gesprek met mr. Bob. We luisteren naar je situatie, kijken waar je staat en stippelen samen de slimste route uit. Jij doet het één keer, wij doen dit dagelijks.